Tái thiết không gian hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận: Mở rộng không gian công cộng, phát huy giá trị di sản
HNP - Chiều 28/10, tại Kỳ họp thứ bảy, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua chủ trương đầu tư dự án tái thiết không gian hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận.
Trình bày tờ trình tại kỳ họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn cho biết: Dự án nhằm hình thành không gian quảng trường lớn, liên kết hồ Hoàn Kiếm với Quảng trường Cách mạng tháng Tám, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và các khu vực lân cận; mở rộng không gian công cộng, tổ chức lại hệ thống giao thông và không gian ngầm; bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời, bổ sung các chức năng văn hóa, dịch vụ phù hợp.

Dự án được đề xuất thực hiện tại phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam, sơ bộ tổng mức đầu tư là 22.229 tỷ đồng, gồm 3 dự án thành phần:
Dự án thành phần độc lập 1: Giải phóng mặt bằng toàn bộ khu vực thực hiện Dự án với quy mô nghiên cứu quy hoạch khoảng 66,82ha, sơ bộ tổng mức đầu tư 9.924 tỷ đồng từ ngân sách Thành phố. Quy mô sử dụng đất đề xuất dự án khoảng 30,82ha (Không bao gồm ô đất B1.6 và ô B4.13-HH1 thực hiện theo dự án riêng).
Dự án thành phần 2: Đầu tư xây dựng trung tâm thương mại ngầm tại khu vực Công viên, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm và Khu vực Công viên, Quảng trường phía Bắc hồ Hoàn Kiếm với quy mô dự kiến 4 tầng hầm, tổng diện tích sàn khoảng 82.608m2, sơ bộ tổng mức đầu tư 4.611 tỷ đồng.
Dự án thành phần 3: Đầu tư xây dựng công trình và cải tạo, chỉnh trang cảnh quan quanh hồ Hoàn Kiếm và khu vực phụ cận theo phương thức PPP - loại hợp đồng BT. Quy mô dự kiến: Xây mới trụ sở UBND Thành phố; cải tạo, chỉnh trang trụ sở HĐND Thành phố; Cải tạo, chỉnh trang Khu vực phía Đông hồ Hoàn Kiếm với sơ bộ tổng mức đầu tư 7.694 tỷ đồng.
Ban Đô thị - HĐND Thành phố cũng đánh giá việc nghiên cứu cải tạo, tái thiết là cần thiết đối với khu vực có vai trò đặc thù về lịch sử, văn hóa, chính trị, kinh tế, kiến trúc và cảnh quan. Đây là nơi tập trung nhiều di tích, công trình văn hóa, cơ quan, công trình công cộng quan trọng. Việc đầu tư phải được xem xét tổng thể, hài hòa giữa bảo tồn giá trị hiện hữu với tổ chức lại không gian, bổ sung chức năng phù hợp định hướng phát triển Thủ đô.

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Phạm Tuấn Long đề nghị xác định rõ ranh giới giữa không gian ngầm công cộng, gồm giao thông, lối đi bộ, bãi đỗ xe do Nhà nước đầu tư với phần thương mại, dịch vụ do doanh nghiệp vận hành. Đề nghị kết nối đồng bộ tầng hầm thương mại, giao thông ngầm với đường sắt đô thị, bãi đỗ xe và công trình nổi; bảo đảm phòng cháy, chữa cháy, thoát nạn và an ninh đô thị.
Đề nghị này liên quan trực tiếp đến khả năng phục vụ người dân. Phân định rõ công năng là cơ sở xác định trách nhiệm đầu tư, quản lý, nghĩa vụ tài chính và việc sử dụng không gian công cộng. Kết nối hạ tầng cần được tính toán ngay từ đầu để tránh tình trạng công trình hoàn thành nhưng thiếu liên thông.
Đại biểu Vũ Gia Luyện đề nghị khảo sát kỹ địa chất, thủy văn, khảo cổ; ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) để kiểm soát rủi ro từ thiết kế; khoanh vùng bảo tồn nghiêm ngặt lõi cảnh quan mặt nước hồ. Đại biểu cũng kiến nghị quan trắc tự động mực nước ngầm, chất lượng nước hồ, công khai cho người dân giám sát; thành lập hội đồng tư vấn khoa học độc lập đồng hành trong thiết kế, thi công.
Giải trình làm rõ các ý kiến, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn thống nhất với các đề xuất về kiểm soát địa chất, khảo cổ, ứng dụng BIM; nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn khu vực di tích, phát triển không gian ngầm đồng bộ với tái thiết không gian nổi. Các phần giao thông, công cộng và thương mại, dịch vụ sẽ được xác định ranh giới rõ ràng, đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.
Bên cạnh lợi ích hướng tới, dự án cần được đánh giá đầy đủ về tác động đến nơi ở, sinh kế, đi lại và sinh hoạt trong quá trình giải phóng mặt bằng, thi công; quyền lợi người bị ảnh hưởng phải được đặt cùng yêu cầu tiến độ.
Tại Văn bản số 5999/UBND-ĐT ngày 28/10, UBND Thành phố tiếp thu yêu cầu thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư công khai, minh bạch, bảo đảm quyền lợi chính đáng và điều kiện tái định cư bằng hoặc tốt hơn hiện nay.

Báo cáo thẩm tra đề nghị khảo sát di tích chịu tác động, đánh giá thực trạng di sản văn hóa phi vật thể để có biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy phù hợp, gắn với đời sống văn hóa, kinh tế, xã hội của cộng đồng.
Quá trình thẩm tra, thảo luận cho thấy nhiều nội dung cần tiếp tục làm rõ. Ban Đô thị HĐND Thành phố đề nghị đánh giá tổng thể sức chịu tải, diện tích sàn nổi và ngầm, chiều cao, khối tích, mật độ chức năng, lượng người, phương tiện và nhu cầu hạ tầng.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị hạn chế gia tăng công trình quy mô lớn, xem xét phân bố một số chức năng tại các trung tâm phát triển mới; nghiên cứu giảm thiểu các khu vực thương mại trong phạm vi đề xuất để giảm áp lực đối với khu vực hồ Hoàn Kiếm. UBND Thành phố đã tiếp thu, cho biết sẽ chỉ đạo đánh giá trong các bước tiếp theo.
