Hà Nội đẩy mạnh rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
HNP - Sáng 19/11, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu - Phó Trưởng ban thường trực Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) đã chủ trì Hội nghị trực tuyến toàn quốc tham vấn hoàn thiện dự thảo báo cáo của Chính phủ về kết quả tổng rà soát và…
Tham dự tại điểm cầu thành phố Hà Nội có Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Đỗ Anh Tuấn; lãnh đạo một số sở, ngành liên quan của Thành phố.
Cả nước hiện có 43.702 VBQPPL thuộc phạm vi, đối tượng tổng rà soát
Kết quả tổng hợp đến ngày 31/10/2026, cả nước hiện có 43.702 VBQPPL thuộc phạm vi, đối tượng tổng rà soát. Nhìn tổng thể, hệ thống VBQPPL do các cơ quan ở Trung ương và địa phương tham mưu, ban hành cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng trong từng thời kỳ. Trên nền tảng Hiến pháp và các bộ luật, luật có tính chất nền tảng, hệ thống pháp luật ngày càng được hoàn thiện, từng bước bao quát đầy đủ hơn các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, hệ thống pháp luật cũng bộc lộ không ít hạn chế, bất cập cần được nhận diện và xử lý kịp thời. Kết quả tổng rà soát theo 06 tiêu chí cho thấy, các cơ quan ở Trung ương và địa phương đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần hoặc ban hành mới đối với 6.208 VBQPPL, chiếm 14,2%; đồng thời đề xuất bãi bỏ toàn bộ 3.809 VBQPPL, chiếm 8,7%. Vì vậy yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng đơn giản, thống nhất, đồng bộ và khả thi. Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh các cơ quan ở Trung ương và địa phương đang triển khai sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, điều chỉnh đơn vị hành chính.
Trong quá trình tổng rà soát, các cơ quan tập trung vào những nhóm vấn đề có số lượng văn bản cần xử lý lớn và tác động trực tiếp đến chất lượng, tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Trọng tâm là đánh giá sự phù hợp của VBQPPL với chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là các định hướng được xác định trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, các nghị quyết trụ cột và những chỉ đạo gắn với yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới.
Cùng với đó, việc rà soát tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật được đặc biệt chú trọng. Các cơ quan cũng tập trung phát hiện những quy định không rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau, thiếu hợp lý, không phù hợp thực tiễn hoặc không khả thi, gây khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng, thực hiện pháp luật, cản trở phát triển. Nhận diện những lĩnh vực, vấn đề chưa có quy định pháp luật điều chỉnh để kịp thời đề xuất bổ sung, hoàn thiện.

Trong quá trình triển khai tổng rà soát, quy mô hệ thống VBQPPL đã có sự thay đổi. So với kết quả rà soát sơ bộ tính đến hết ngày 30/6/2026, số lượng VBQPPL trên cả nước đã giảm 2.091 văn bản. Kết quả này cho thấy các cơ quan ở Trung ương và địa phương đã chủ động xử lý văn bản theo thẩm quyền hoặc tham mưu cơ quan, người có thẩm quyền xử lý, thay vì chờ đến khi có kết quả tổng rà soát cuối cùng.
Với chủ trương xây dựng hệ thống pháp luật tinh gọn, công khai, minh bạch và thống nhất, các cơ quan tiếp tục đề xuất bãi bỏ toàn bộ 3.809 VBQPPL. Bên cạnh đó, 7.566 VBQPPL của chính quyền cấp huyện được ban hành trước khi sắp xếp đơn vị hành chính sẽ tự động hết hiệu lực theo quy định của Luật Ban hành VBQPPL năm 2025, chậm nhất vào ngày 28/02/2027.
Như vậy, nếu các phương án đề xuất được thực hiện và số văn bản hết hiệu lực theo quy định được tính đến, hệ thống pháp luật có thể giảm tổng cộng 11.375 VBQPPL. Đây là bước tinh giản đáng kể, góp phần giảm số lượng văn bản, hạn chế sự cồng kềnh, phức tạp và tạo thuận lợi hơn cho việc tra cứu, áp dụng pháp luật. Bên cạnh việc sửa đổi, thay thế hay bãi bỏ những văn bản không còn phù hợp, kết quả tổng rà soát còn đặt ra yêu cầu đổi mới cách thức xây dựng và tổ chức hệ thống pháp luật. Theo đó, các cơ quan đã đề xuất phương án, định hướng tích hợp những văn bản có nội dung và mối quan hệ chặt chẽ, hoặc cùng điều chỉnh một chuỗi chính sách. Việc này nhằm hạn chế tình trạng ban hành quá nhiều văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và văn bản quy định các biện pháp cụ thể để tổ chức thực hiện, qua đó góp phần hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật…
Hà Nội rà soát 649 VBQPPL cấp Thành phố, đề xuất xử lý 180 văn bản
Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở, đại diện các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đã nêu những khó khăn, bất cập trong quá trình thực thi pháp luật, đồng thời kiến nghị các giải pháp xử lý nhằm khơi thông nguồn lực, tạo thuận lợi cho hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh.
Thông tin về kết quả tổng rà soát tại Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Đỗ Anh Tuấn cho biết, xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 169/KH-UBND ngày 24/4/2026, thành lập Tổ công tác, giao người đứng đầu các sở, ngành và UBND các xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả rà soát.

Đến nay, 25 sở, ngành và 126/126 xã, phường đã có báo cáo chính thức. Thành phố cũng đã lấy ý kiến Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố, các Ban của HĐND Thành phố; đăng tải công khai dự thảo kết quả rà soát để lấy ý kiến người dân, doanh nghiệp. Ngày 2/11/2026, UBND Thành phố đã hoàn thành Báo cáo chính thức số 499/BC-UBND, bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo.
Đối với cấp Thành phố, tổng số VBQPPL thuộc phạm vi rà soát là 649 văn bản, gồm 260 nghị quyết của HĐND Thành phố, 384 quyết định của UBND Thành phố và 5 quyết định của Chủ tịch UBND Thành phố. Trong số này có 2 văn bản ban hành theo chế độ mật và 53 văn bản chỉ có nội dung bãi bỏ văn bản khác.
Qua rà soát, Thành phố đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ một phần 122 văn bản, gồm 31 nghị quyết của HĐND Thành phố, 90 quyết định của UBND Thành phố và 1 quyết định của Chủ tịch UBND Thành phố; đề xuất bãi bỏ toàn bộ 58 văn bản, gồm 28 nghị quyết của HĐND Thành phố và 30 quyết định của UBND Thành phố; đồng thời đề xuất ban hành mới 42 văn bản, gồm 11 nghị quyết của HĐND Thành phố và 31 quyết định của UBND Thành phố.
Đối với cấp xã, hiện có 52 VBQPPL còn hiệu lực, gồm 1 nghị quyết của HĐND và 51 quyết định của UBND cấp xã; trong đó có 22 văn bản chỉ có nội dung bãi bỏ văn bản khác.
Về lộ trình xử lý, đối với 122 văn bản đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ một phần có nội dung liên quan đến tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp tổ chức bộ máy và các điểm nghẽn, Thành phố tập trung xử lý dứt điểm 77 văn bản trong năm 2026 và 45 văn bản trong năm 2027.
Đối với 58 văn bản đề xuất bãi bỏ toàn bộ, Thành phố sẽ thực hiện trong năm 2026 đối với 36 văn bản liên quan đến tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp tổ chức bộ máy và các điểm nghẽn. 22 văn bản còn lại dự kiến bãi bỏ trong năm 2027 do cần căn cứ vào các quy định pháp luật chuyên ngành đang được sửa đổi, bổ sung, thay thế.

Đánh giá về kết quả tổng rà soát, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Đỗ Anh Tuấn cho biết, các VBQPPL của Thành phố tại thời điểm rà soát cơ bản phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng, được thể chế hóa đầy đủ và phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
Thời gian tới, Thành phố tiếp tục chỉ đạo sát sao công tác kiểm tra, rà soát, xác định nội dung, phương án và lộ trình xử lý văn bản, bảo đảm phù hợp với hệ thống pháp luật của Trung ương và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô. Trọng tâm đột phá là hoàn thiện thể chế để triển khai hiệu quả Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 và Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội.
Trên cơ sở kết quả tổng rà soát, Hà Nội xác định 3 nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, kiên quyết xử lý dứt điểm các văn bản không còn phù hợp, chồng chéo với pháp luật chuyên ngành của Trung ương hoặc không còn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thành phố sẽ rà soát chuyên sâu theo từng nhóm lĩnh vực như quản lý đất đai, đầu tư công, trật tự đô thị, quy hoạch, dịch vụ công để kịp thời sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ.
Cùng với đó, Thành phố tập trung nguồn lực hoàn thiện thể chế đặc thù của Thủ đô, trọng tâm là cơ chế tài chính - ngân sách đặc thù, thu hút nhân tài, phát triển đô thị theo mô hình TOD, thử nghiệm có kiểm soát, bảo đảm các quy định có tính khả thi cao, sớm đi vào thực tiễn.
Thành phố cũng chú trọng phân định rõ thẩm quyền và tăng cường kiểm soát rủi ro pháp lý; tiếp tục rà soát, quy định chi tiết ranh giới nhiệm vụ, quyền hạn giữa cấp Thành phố và các xã, phường theo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ hiệu quả". Đồng thời, đẩy mạnh ủy quyền cho chính quyền cơ sở giải quyết các thủ tục hành chính thiết yếu, gắn với thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát, phòng ngừa rủi ro pháp lý.
Từ thực tiễn triển khai, Hà Nội kiến nghị các bộ, ngành khẩn trương hoàn thiện phương án xử lý đối với từng văn bản quy phạm pháp luật đã được xác định có bất cập, bảo đảm thời hạn hoàn thành, tạo căn cứ pháp lý để địa phương xử lý các quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, khó áp dụng trong thực tế.
Thành phố cũng đề nghị Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện các phần mềm trên Cổng Pháp luật quốc gia phục vụ công tác kiểm tra, rà soát, hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, tạo cơ sở theo dõi xuyên suốt và phục vụ các đợt hệ thống hóa, rà soát tiếp theo.
Làm rõ các điểm nghẽn trong hệ thống pháp luật
Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu ghi nhận và biểu dương tinh thần trách nhiệm, nỗ lực của Bộ Tư pháp - cơ quan thường trực chủ trì, cùng các Bộ, ngành, địa phương và sự tham gia tích cực của các hiệp hội, doanh nghiệp trong quá trình tổng rà soát hệ thống VBQPPL.
Để hoàn thiện dự thảo báo cáo trình Chính phủ và báo cáo Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL trước khi báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Tư pháp cùng các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương tiếp thu ý kiến tại hội nghị, phối hợp chặt chẽ để rà soát, hoàn thiện nội dung báo cáo.
Trong đó, nhiệm vụ đầu tiên là thống nhất số liệu, lượng hóa đầy đủ và làm nổi bật kết quả tổng rà soát bằng những dẫn chứng cụ thể. Báo cáo cần chỉ rõ số lượng quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập; những khoảng trống pháp lý; các điểm nghẽn lớn mang tính hệ thống, liên ngành; số văn bản đã được xử lý, cần sửa đổi, thay thế, bãi bỏ và mức độ tinh gọn hệ thống pháp luật. Cần làm rõ những vướng mắc đã được tháo gỡ, số lượng thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh được cắt giảm thực chất, mức độ tiết kiệm thời gian, chi phí tuân thủ và những nguồn lực đã hoặc có khả năng được khơi thông.

Bên cạnh đó, phải thống kê đầy đủ số lượng VBQPPL còn hiệu lực, phân loại cụ thể theo từng hình thức văn bản và cấp ban hành, từ Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ đến HĐND, UBND cấp tỉnh, cấp xã và các loại văn bản khác.
Trên cơ sở đó, cần phân tích rõ cơ cấu, tình trạng hiệu lực và những bất cập trong cấu trúc hệ thống pháp luật; xác định nhóm văn bản còn tồn đọng, nhóm văn bản phân tán, trùng lặp, nguyên nhân của tình trạng này để đề xuất phương án tinh gọn phù hợp. Mục tiêu là xây dựng hệ thống pháp luật rõ ràng, đồng bộ, dễ tra cứu, dễ áp dụng, giảm bớt sự cồng kềnh và chi phí tuân thủ.
Từ kết quả tổng rà soát, các cơ quan cần xây dựng kế hoạch cụ thể, xác định rõ những văn bản phải bãi bỏ ngay trong năm 2026 và những văn bản cần bãi bỏ, hợp nhất trong năm 2027.
Cùng với đó, cần nghiên cứu kỹ để hoàn thiện các quy định về nguyên tắc, tiêu chí và phương thức tinh gọn hệ thống văn bản trong dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Ban hành VBQPPL. Trọng tâm là xử lý tình trạng văn bản phân tán, trùng lặp, nhiều tầng nấc.
Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành cần rà soát, tổng hợp những ý kiến liên quan đến lĩnh vực quản lý của mình, gửi Bộ Tư pháp để nghiên cứu, tiếp thu ngay trong quá trình hoàn thiện báo cáo. Những kiến nghị thuộc thẩm quyền xử lý của từng cơ quan cần được đưa vào kế hoạch thực hiện trong năm 2026, năm 2027 và các năm tiếp theo, bảo đảm mỗi bất cập được nhận diện đều có phương án và thời hạn giải quyết cụ thể. Đặc biệt, từ kết quả tổng rà soát, cần đề xuất những định hướng và giải pháp mang tính chiến lược trong hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, đổi mới tư duy xây dựng và thi hành pháp luật. Đồng thời, phải xác định rõ những lĩnh vực cần được ưu tiên xây dựng, hoàn thiện trước để mở đường cho phát triển, tháo gỡ các rào cản thể chế và khơi thông nguồn lực…
